تبليغات X
 


صفحه اصلی
سياسي
بين المللي
اجتماعي
اقتصادي
فرهنگي
ورزشي
هنري
حوادث
گزارش
ضربان
شهرستانها
خراسان امروز
ستونها
اخبار ويژه
نداي آشنا
صفحه آخر
سرمقاله
ویژه نامه ها

جستجو

 

  Date : 2009-11-30
  آرشیو | آرشیو PDF | آرشیو نیازمندیها | ارتباط با ما | درباره ما

دوشنبه 9آذر ماه 1388


« نابغه شيعه » بر کرسي استادي



* زهره کهندل
ملاقات با يک نابغه خيلي هيجان انگيز است و اين حس زماني تشديد مي شود که ميهمان اين ديدار، شيخي پير باشد از دورانهاي





گذشته. با همان عبا و عمامه اي که بوي کهنگي قرن چهارم ه.ق را مي دهد.مردي گندم گون و لاغر اندام که به نظر مي رسيد از نظر مزاجي هم ضعيف است. به گفته خودش خواب کمي داشت و نيمه شبها بر مي خاسته و پس از نماز، مطالعه مي کرده و کتاب مي خوانده است. از نوع پاسخ دادن و گيرايي در گفتگو، متوجه دايره گسترده مطالعاتي اش شدم. انگار مي کردم که دايرَ المعارف ناطقي از دانشهاي مختلف بشري روبرويم نشسته و به تمام پرسشهايم پاسخي قانع کننده مي دهد.اين نعمت بزرگي است براي ما. محمد بن محمد بن نعمان عکبري بغدادي ملقب به ابن المعلم و معروف به شيخ مفيد، از علماي برجسته قرن چهارم هجري در زمان حکومت عباسيان است.
فقط همين بس که او نابغه شيعه بود، اين قابل دفاع ترين وصفي است که مي توان درباره شيخ مفيد داشت.اينکه فردي تبحر فوق العاده اي در مناظره داشته باشد و بتواند رشته کلام را چنان قدرتمند در دست بگيرد که طرف مباحثه را توانايي مقابله با او نباشد، به واقع بخشي از نبوغ او را به نمايش مي گذارد. آثار شيخ مفيد حدود 200 کتاب و رساله است که 50 سال از قدرت علمي خود را صرف نگارش آنها کرد و در اين سالها شاگردان بزرگي را تحويل جامعه بشري داد.
در قرن چهارم، خلفاي عباسي کرسي «استادي» داشتند که آن را به يگانه دانشمند فوق العاده و بي نظير عصر اختصاص مي دادند، تا به هنگام سخن گفتن بر روي آن بنشيند و با اهل دانش و بينش و ساير مردم سخن بگويد.
در زمان شيخ مفيد، اين کرسي به او تعلق يافت. تا زماني که شيخ زنده بود، احدي از دانشمندان وبزرگان و استادان بزرگ نتوانستند با او رقابت کنند. شيخ مفيد در خانه و يا در مسجدش واقع در گذرگاه «درب الرياح» مجلس بحثي را فراهم آورده بود که در آن به روي همه اهل دانش باز بود.
همزمان با روز بزرگداشت اين نابغه شيعه، ايشان دعوت ما را براي گفتگو پذيرفت...

*جناب شيخ! فضاي اجتماعي و سياسي قرن چهارم چه شرايطي داشت که رسالت مرزبانان فرهنگي تشيع به سوي مناظره و مباحثه با فرقه هاي مختلف متمرکز شده بود؟
**اوضاع زمان ما مسيري به سوي پرتگاه فرهنگي و اعتقادي بود و نقش فسادانگيز قدرتهاي سياسي به خوبي درک مي شد. لذا بايد در عرصه هاي کار و پيکار قدم گذاشت و دست به مبارزه با عقايد انحرافي و گمراه کننده زد. بهترين راه، مناظره در عرصه هاي کلامي، فلسفي، سياسي، فقهي و اجتماعي با گروه ها و نحله هاي گوناگون بود. البته، گفتگوهاي جدي و فراگير علمي و مناظره و احتجاج فرهنگي از گذشته هاي بسيار دور در مجامع فرهنگي- علمي مسلمانان وجود داشته است.
*پيشينه اين فن به چه زماني برمي گردد؟
**پيشينه اين فن به صدر اسلام مي رسد؛ آن زمان که مردماني از آيينهاي مختلف همچون يهوديت و مسيحيت به حضور رسول ا... مي رسيدند و درباره دين حيات بخش اسلام با ايشان به گفتگو و مناظره مي پرداختند.
*در احتجاجات فرهنگي و مناظرات، گاهي معرکه آرا هم پيش مي آيد، ابزار پيروزي در اين ميدان چيست؟
**خود من از نقش کساني در علم کلام دفاع مي کنم که «عقل» را به کار مي برند و براي حق، جدال کرده و از طريق استدلال و برهان، به طرد باطل مي پردازند. متأسفانه در قرن چهارم، دشمنان هر تهمتي را به اعتقادات مسلمانان مي زدند و افسانه هايي کفرآميز را به عنوان تفسير قرآن و تاريخ در علوم اسلامي وارد مي کردند.
*پس محور گفتمانهاي شما در علم کلام، عقل است؟
**اصلاً علم کلام، علمي است که در آن با برهانهاي عقلي از اصول دين و ايمان دفاع مي شود و اهل بدعت را که در معتقدات خود از اصول صدر اسلام بدعت جسته اند، از همين راه رد و مجاب مي کند. هسته اين اعتقادات، يگانگي خداست.
*مؤلفه هاي ديگر براي پيروزي در مناظرات علمي چيست؟
**بينش وسيع و موضعگيري صحيح درباره مسائل مختلف، تا حدود زيادي منوط به شناخت وقايع تاريخي است. بنابراين، با به کارگيري عقل، شناخت تاريخ را دقيق تر کرده و مي توان روايتهاي تاريخي را نقادانه بررسي کرد. از سوي ديگر، مراجعه به منابع اصيل و کهن هم ضروري است. دوري از غرض ورزي، پرهيز از تعصب جاهلانه و بررسي همه جانبه تاريخ نيز همان انصاف در مناظره است. رسول اکرم (ص) روشي را درباره مخالفان خود داشتند و آن سعه صدر و صداقت بود. بنابراين، بايد سخنان ديگران را با صداقت و امانت کامل بدون دخل و تصرف نقل و سپس آنها را منصفانه نقد و تحليل کرد.
*اگر اشتباه نکنم، بحث امامت و فلسفه سياسي در اسلام، بخش عمده مباحثات مهم شما را تشکيل مي داد؟
**همين طور است. دليل آن هم اهميت و ضرورت اين بحث در ادوار مختلف بويژه قرن چهارم بوده و هست. به اعتقاد بنده، «عدالت» و «عصمت» شرط قطعي و غيرقابل چشم پوشي براي امامت و رهبري است و انتخاب «امام» از جانب خداوند و از طريق وحي به رسول ا... است.من در کتاب «الافصاح في الامامه» اصول امامت و رهبري را ترسيم مي کنم، به گونه اي که دانش پژوهان از آن اصول به فروع و شاخه هاي آن دست يابند. در آن حد و مرز امامت را مشخص کرده ام. به نحوي که انجام فرايض ديني، پيروي و اطاعت کامل از پيامبر(ص) و برائت از دشمنان وي، با شناخت اين مسأله امکان پذير مي شود.
*جناب شيخ، اگر مايل باشيد، مي خواهم وارد ديدگاه هاي فلسفي شما شويم. ديدگاه شما درباره «انسان» چيست؟
**انسان موجودي است با قابليت براي به کمال رسيدن و تمام شدن، شايستگي براي عمل آزاد، زندگي، اراده، مهر و کين، نيازمند وسايل مادي درکارهاي خويش. توصيف کردن او به زنده بودن، معادل با آن است که بگويم عالم و قادراست.
*و در وادي اين تعريف، نخستين تکليف آدمي چيست؟
**نخستين تکليف انسان، شناخت خداست. وظيفه بنده آن است که خداي خود را بشناسد و چون دانست که خدايي دارد، بايد بداند که او وي را آفريده است و پس از آنکه دانست ساخته اوست، بايد نعمتهاي او را بشناسد، و چون نعمتهاي او را شناخت، بايد شکرگزار باشد و بداند که خدا از او در اعمالش فرمانبرداري مي خواهد. و چون تکليف خود را در فرمانبرداري دانست، بايد بداند که چه کارهايي ذمه او را از ديني که نسبت به خدا دارد بري مي کند تا از آن راه بندگي خود را نسبت به پروردگارش نشان دهد و شکرگزار نعمتهاي او باشد.
*چگونه اين تکليف شناخته مي شود؟
**انسان تنها به مدد وحي مي تواند آن را بشناسد، زيرا عقل علاوه بر آنکه براي رسيدن به شناخت خدا ضرورت ندارد، نمي تواند وسيله تحصيل معرفت خدا يا تکليف اخلاقي باشد.
*شناخت خدا چگونه حاصل مي شود؟
**من مي گويم شناخت خدا اکتسابي است. در حقيقت، علم پيدا کردن نسبت به خدا و پيامبرانش به درستي ديني که پسنديده است و علم به هر حقيقت آن به حواس دريافت نمي شود يا شناخت آن بي واسطه و فطري نيست. بلکه از طريق گونه اي قياس حاصل مي شود، نمي تواند ضروري باشد و جز از طريق اکتساب به دست نمي آيد.به همين گونه، علم پيدا کردن به آنچه بايد از طريق حواس معرفت نسبت به آن حاصل شود، از طريق قياس ميسر نيست و نيز نمي توان آنچه را که علم آن فطري و بدايي است، به ميانجيگري قياس شناخت و نسبت به آن معرفت پيدا کرد.
خداي تعالي براي بندگان خود تا زماني که مکلف هستند، هيچ کار جز کاري نمي کند که اصلح براي ايشان در دين و دنياشان باشد. آنان را از هر چيزي که براي ايشان شايسته و سودمند است، محروم نمي سازد. هرکه را ثروتمند کرده، اين ثروتمندي شايسته ترين تدبير براي اوست و هرکه را درويش کرده، نيز چنين است و در بيماري و تندرستي نيز همين گونه است.
*و اين همان عدل الهي است؟
**همين طور است. خداي عزوجل عادل و کريم است. آفريدگان را براي عبادت خود آفريده و آنان را به اطاعت از خود فرمان داده و از نافرماني منع کرده است. همه را مشمول راهنمايي خود قرار داده و به خواست خود نعمت به ايشان ارزاني داشته و در حقشان نيکي کرده است. هيچ کس را به بيش از توانايي وي مکلف نساخته و جز به چيزي که توانايي بر انجام دادن آنها دارد، فرمان نداده است.
در آنچه ساخته هيچ چيز بيهوده و در آفرينش تو هيچ چيز بيرون از اندازه نيست. در فصل او هيچ ناشايستگي و زشتي وجود ندارد. از مشارکت با بندگانش در اعمالشان به دور است و از مجبور کردن آنها به کارهايي که مي کنند، منزه است. هيچ کس را جز بر گناهي که مرتکب شده، کيفر نمي دهد و هيچ بنده اي را جز بر کار بدي که کرده، سرزنش نمي کند.
*از حضورتان در اين گفتگو سپاسگزارم.
منابع؛
*شيخ مفيد، سيد مجتبي حسيني، ترجمه حسين غفاريان، اعلام الشيعه، قم، 14348
*انديشه هاي کلامي شيخ مفيد، مارتين مکدمورت، احمد آرام، انتشارات دانشگاه تهران، 1372
*مبارزه براي آزادي بيان عقيده در عصر شيخ مفيد، علامه سيد جعفر مرتضي، محمد سپهري، دفتر تبليغات اسلامي قم، 1372
*امالي، شيخ مفيد، ترجمه حسين استاد ولي، بنياد پژوهش هاي اسلامي آستان قدس رضوي، 1364
*سيد رضي، سيد مرتضي و شيخ مفيد، دکتر محمود مهدوي دامغاني، دانشکده الهيات و معارف اسلامي مشهد، 1370
*شيخ مفيد، معلم امت، احمد لقماني، انتشارات اميرکبير، 1382

  


روزي حکايتي ؛ عدالت



روزي علي (ع) گردنبندي در گردن دخترش زينب مشاهده کرد. فهميد که گردنبند مال خود او نيست.
پرسيد: اين را از کجا آورده اي؟
دختر جواب داد: آن را از بيت المال عاريه مضمونه گرفته ام (يعني عاريه کردم و ضمانت دادم که آن را پس بدهم).
علي (ع) فوراً مسؤول بيت المال را حاضر کرد و فرمود: تو چه حقي داشتي اين را به دختر من بدهي؟
عرض کرد: يا اميرالمؤمنين! اين را به عنوان عاريه از من گرفته که برگرداند.
حضرت فرمود: به خدا قسم، اگر غير از اين بود، دست دخترم را مي بريدم.
* پيرامون انقلاب اسلامي ، ص 106.

  


شبلي شميل: علي(ع)؛ پيشواي انسانها



شبلي شميل، دانشمند مسيحي لبناني است که در سال 1335 هجري درگذشت.
وي شاگرد برجسته مکتب داروين و نخستين کسي است که نظريه «قوه» را در شرق منتشر کرد. او تا لحظه مرگ از مکتب ماديگري پيروي نمود.
وي با اصراري که در انکار توحيد داشت، در برابر شخصيت علي (ع) سر تعظيم فرود آورده است. او در مورد امام علي(ع) چنين مي گويد: امام و پيشواي انسانها علي بن ابيطالب، بزرگ بزرگان و يگانه نسخه اي است که با اصل خود «پيامبر(ص)» مطابق است. هرگز اهل شرق و غرب، سخنراني نظير او در گذشته و حال نديده است.

  


اما و اگرهاي ماندن و رفتن دکترملا باشي؛
معاونت دانشجويي وزارت علوم درانتظار حکم دانشجو



معاونت دانشجويي وزارت علوم تنها معاونت اين وزارتخانه است که هنوز تکليف آن از سوي کامران دانشجو مشخص نشده، اما گمانه



زني مسؤولان ارشد اين وزارتخانه حاکي از تحول در اين معاونت و احتمال انتقال محمود ملاباشي به بخش ديگري از اين وزارتخانه است. محمود ملاباشي عضو هيأت علمي دانشگاه علم و صنعت ايران که در دوران وزارت علوم دولت نهم با حکم محمد مهدي زاهدي به عنوان معاون دانشجويي وزير علوم منصوب شد.
محمود ملاباشي در حال حاضر با حکم وزير سابق علوم در حال اداره معاونت دانشجويي وزارت علوم است. اکنون با حضور کامران دانشجو در جايگاه وزير علوم، حکم به ابقاي ملاباشي يا انتخاب جايگزين براي وي در وزارت علوم، تحقيقات و فناوري مطرح مي شود.اما، وزير علوم در مورد گمانه زنيها درباره تغيير معاون دانشجويي وزارت علوم تنها نسبت به عملکرد محمود ملاباشي که از چهار سال گذشته معاون دانشجويي وزارت علوم بوده ابراز رضايت کرد.
کامران دانشجو در گفتگو با مهر گفت: دکتر ملاباشي معاون دانشجويي وزارت علوم هستند و کارشان را انجام مي دهند.
وقتي از وزير علوم، تحقيقات و فناوري سؤال شد که «با توجه به اينکه حکم دکتر ملاباشي مربوط به زمان محمد مهدي زاهدي وزير سابق علوم است آيا نبايد براي ادامه فعاليت وي به عنوان معاون دانشجويي وزارت علوم حکم جديدي از سوي وزير فعلي علوم صادر شود؟» گفت: مي خواهيد شما به جاي من بنشينيد و حکم صادر کنيد!

  


گزارشگران مجازي جايگزين خبرنگاران واقعي مي شوند



محققان دانشگاه نورث وسترن با ابداع سيستم پخش اخبار هوشمند زمينه جايگزيني گزارشگران مجازي به جاي خبرنگاران واقعي را فراهم کرده اند.
به گزارش مهر، مهندسان در دانشگاه نورث وسترن به تازگي سيستم پخش خبر تلويزيوني مجازي ابداع کرده اند که با استفاده از هوش مصنوعي اخبار، تصاوير و رويدادها را جمع آوري کرده و توسط گزارشگري مجازي يا يک آواتار ( Avatar ) اخبار را گزارش مي کند.
به اين شکل نياز به انسان براي تهيه گزارش و گزارش اخبار از بين خواهد رفت.

  


مديرکل امور فرهنگي وزارت علوم خبرداد ؛ اهداي 13 تنديس مشاهير به دانشگاهها



مديرکل امور فرهنگي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري گفت: 13 تنديس از مشاهير براي دانشگاهها آماده سازي شده است که





همگي به دانشگاهها اهدا شد.
دکتر محسن اسلامي افزود: دانشگاههايي که اسامي آنها بنام يک شخصيت است مانند دانشگاههاي شهيد بهشتي، چمران، اميرکبير و ... براي آنها تنديسهايي تهيه شده است که به صورت يک مجسمه برنزي است.

  


اعطاي بورس دکتري خارج از کشور در دانشگاه فردوسي مشهد



دانشگاه فردوسي مشهد از ميان متقاضيان، دانشجوي بورس دکتري خارج از کشور مي پذيرد.به گزارش ايسنا، داوطلبان اعطاي





بورس دکتري خارج از کشور سال 1389 بايد مدارک و سوابق آموزشي و پژوهشي خود را به دفتر معاونت آموزشي و تحصيلات تکميلي دانشگاه مشهد ارسال کنند.اطلاعات بيشتر در سايت دانشگاه فردوسي مشهد به نشاني ac.ir . um . www //: http در دسترس است.

  


مردم سوئيس در همه پرسي منع ساخت مناره شرکت کردند



رأي دهندگان سوئيس روز گذشته در همه پرسي که از سوي احزاب سياسي افراط گراي سوئيس برگزار مي شد شرکت کردند تا درباره حق مسلمانان براي ساخت مناره مساجد نظر دهند.
به گزارش مهر، افزايش تعداد مسلمانان در اروپا و به تبع افزايش تعداد مساجد براي پاسخگويي به نياز اين مسلمانان گروههاي جناح راستي، متعصب و افراط گراي غرب را آشفته کرده است.
براساس ادعاي افراط گرايان سوئيس از آنجا که در اين کشور استفاده از بلندگو براي بلند کردن بانگ اذان ممنوع است ساخت مناره براي مساجد کشور ضرورتي ندارد.مسلمانان سوئيس حدود 6 درصد جمعيت 7/5 ميليوني اين کشور را تشکيل داده اند.

  

 

 

 

 

موسسه فرهنگی قدس
روزنامه قدس
 info@qudsdaily.com