|
گروه فرهنگي- سيد جواد ميرخليلي: نشست امکان سنجي تأسيس روش در تفسير قرآن، از سوي دبيرخانه قرآن و جامعه معاصر و
با همکاري دفتر جنبش نرم افزاري پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي با حضور استادان و پژوهشگران حوزه و دانشگاه برگزار شد.
در اين نشست علمي، حجة الاسلام والمسلمين دکتر احمد مبلغي و حجة الاسلام والمسلمين مهدوي راد، به بيان ديدگاههاي خود در خصوص تبيين و بازشناسي روشهاي تفسيري پرداختند.
روايات اهل بيت(ع) يک نوع تفسير از قرآن است
در آغاز اين نشست، حجة الاسلام والمسلمين احمد مبلغي، رئيس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي با طرح اين مسأله که پارادايمي در عرصه مواجهه با قرآن به نام پارادايم تفسير وجود دارد و در ذهن ما استفاده از قرآن، در ذيل اين پارادايم قرار مي گيرد، گفت: بي ترديد قرآن تشنه تفسير است و روايات اهل بيت(ع) يک نوع تفسير از قرآن است.
وي ادامه داد: سوالي که مطرح مي شود اين است که با توجه به اينکه قرآن نيازمند تفسير است، آيا مي توان انحصار اين نگاه را شکست؟
مبلغي با طرح چند مقدمه به ارايه ديدگاه خود پرداخت و گفت: آنچه در اين بحث ارائه مي شود، صرفاً بررسي امکان ارائه روش است و نبايد انتظار داشت آن چه پيشنهاد مي شود جنبه نهايي شده به خود بگيرد.
وي ادامه داد: ما بيشتر در پي سنجش امکان پذير بودن ايجاد نظريه و يا ارائه روشي در زمينه تفسير قرآن هستيم؛ در نتيجه بيشتر کوشش معطوف به رصد زمينه هايي است که به تأسيس روش مي انجامد. اين استاد دانشگاه گفت: متأسفانه بحث از ارائه در زمينه قرآن از ادبيات قوي و اشباع شده اي برخوردار نيست.
مبلغي، تقويت ادبيات روش شناسي مراجعه به قرآن، تحريک اذهان و واداشتن آنها به ورود در مباحث نوين و گشودن زوايا و ابعاد جديد در مطالعات قرآني را خواستار شد و افزود: متأسفانه همه فعاليت ها در زمينه روش شناسي قرآني بر روي ريل نظريه تفسير قرآن حرکت مي کند و هيچ گاه در صدد جست و جوي نظريه هاي رقيب در کنار نظريه تفسير بر نيامده ايم. در حالي که مي توان در زمينه مراجعه به قرآن، نظريه هاي ديگري غير از نظريه تفسير داشت.
رئيس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي به بيان نظريه هاي رقيب «نظريه تفسير» پرداخت و اظهار داشت: در کنار نظريات مختلفي که در اين زمينه مطرح شده، نظريه تجلي نيز مطرح است. با اين تصور که آيا اين ايده غالب بر اذهان که قرآن تنها نيازمند به تفسير است را مي توان شکست و فرضيه اي جديد بنيان نهاد؟
وي تصريح کرد: تجلي، به معناي کشف کردن برخي از معارف و حقايق قرآن در مواجهه با انسان است . مبلغي گفت: ما معتقديم قرآن حقايقي را در مواجهه با شرايط ويژه نشان مي دهد که در تفسير بدست نمي آيد.
در واقع شرايط ويژه، نقش آينه انعکاس دهنده را ايفا مي کند که به فراخور ظرفيت، تجلي معرفتي پيدا مي کند. اين پژوهشگر حوزه قرآن و تفسير اظهارداشت: آنچه براي انسان در شرايط ويژه رخ مي دهد، فهم نيست، بلکه «وعي» است که يک آگاهي هوشمندانه است.
وي افزود: فرضيه تجلي اگر اثبات شود، راه ديگري را براي مراجعه به قرآن و بهره گيري از آن باز مي کند. معاون پژوهشي دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم ادامه داد: در حديث آمده است اگر شرايط بر شما سخت شد و شبهات بر شما مانند تکه پاره هاي شب تاريک و ظلماني فرود آمد، بر شما باد رجوع به قرآن. براي مراجعه به قرآن سه حالت قابل تصور است: برخورد تفسيري، مواجهه ايمان افزا و مواجهه معرفت افزا.
وي افزود: کاربرد وعي براي قرآني کردن جامعه بيشتر از تفسير است، گرچه وعي نبايد فضا را بر تفسير تنگ کند.
مبلغي تأکيد کرد: براي وعي، انسان از خاستگاه يک شرايط ويژه با قرآن رو به رو مي شود. شرط موفقيت در عمل تفسير، حصول تقوا نيست؛ اگر چه تقوا ممکن است زمينه ساز تفسير جامع تر و دقيق تري را در مواردي فراهم آورد؛ در حالي که در وعي نسبت به قرآن، حصول تقوا پيش حالتي است که بايد شکل گيرد و يکي از شرايط لازم براي در برابر قرآن قرار گرفتن است. هدي للمتقين بر همين اساس معنا پيدا مي کند. زيرا انسان با تقوا درک کاملي از قرآن پيدا مي کند.
نگاه ما به قرآن «تمدني» بوده است
در ادامه اين نشست، حجة الاسلام والمسلمين مهدوي راد به بيان ديدگاه هاي خود پرداخت و گفت: ما مي توانيم به قرآن يک نگاه تمدني داشته باشيم و يک نگاه هدايت پذيري، هدايت گيري و هدايت آفريني.
اين استاد معارف قرآني در ادامه يادآور شد: آنچه به طور قطع و يقين مي توان گفت اين است که غالباً نگاه ما به قرآن، نگاه تمدني و علمي صرف بوده است.
وي افزود: متأسفانه بايد گفت که ما به تفسير تمدني از قرآن مبتلا هستيم، در حالي که خداوند قرآن را هدي للناس و بالبينات قرارداده است.
در پايان اين نشست، استادان به سؤالات حضار پاسخ دادند. |
