به گزارش آستان نیوز، این مراسم به مناسبت فرارسیدن روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی با حضور جمعی از مدیران و کارشناسان سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی و علاقه‌مندان، 23 اردیبهشت‌ 1404 در تالار اندیشگاه رضوی کتابخانه مرکزی حرم مطهر حضرت رضا(ع) برپا شد.در حال حاضر، 55هزار نسخه چاپ سنگی به زبان‌های فارسی، عربی و ترکی در کتابخانه مرکزی این آستان مقدس وجود دارد که از این تعداد،
 130 نسخه، شاهنامه فردوسی است.در این مراسم، از دومین و سومین شاهنامه‌های چاپ سنگی مصور دنیا و موجود در گنجینه رضوی که در سال‌های 1266 و 1267 هجری قمری به چاپ رسیده‌اند، رونمایی شد.

نگهداری از 15 شاهنامه چاپ سنگی مصور در گنجینه رضوی
مصطفی لعل‌شاطری، استاد دانشگاه نیشابور در این مراسم اظهار کرد: نخستین شاهنامه چاپ سنگی مصور دنیا، به اهتمام محمدمهدی اصفهانی و با کتابت سیدرضا حسینی شیرازی و همکاری نقاشی ناشناس، سال 1262 قمری در چاپخانه «کنپت راوکر شناجی» در بمبئی هند منتشر شده و در کتابخانه ملی تهران محفوظ است.
این پژوهشگر حوزه منابع چاپ سنگی با اشاره به وجود 15 شاهنامه مصور چاپ سنگی در گنجینه رضوی، گفت: دومین نسخه چاپ سنگی مصور شاهنامه دنیا سال 1266 قمری و در چاپخانه کنپت راوکر شناجی در بمبئی هند منتشر شده که از آن با شماره ثبت 43643، در مخزن چاپ سنگی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود.
این شاهنامه به فرمایش محمدباقر تاجر شیرازی و به سعی و اهتمام «رتنجی کاوس جی صراف» با کتابت سیدرضا حسینی شیرازی به چاپ رسیده است.
این اثر همچنین دارای 58 تصویرسازی توسط نقاشی به‌نام علی اکبر است.لعل‌شاطری بیان کرد: این شاهنامه ارزشمند با جلد مقوایی با روکش تیماج قهوه‌ای جلد شده که تنها آرایه تزئینی آن نیز شمسه‌ای کوچک درون کادر مرکزی و جدول زنجیره‌ای طلایی ضربی است.وی ادامه داد: کاغذ آن نیز به احتمال فراوان از نوع فرنگی به رنگ نخودی مایل به نباتی و هر صفحه برخوردار از چهار ستون است که اشعار به‌خط نستعلیق درون آن‌ها قرار گرفته و توسط جدولی دو خطی و کمندی تک خطی احاطه شده‌ است.همچنین عناوین هر داستان، درون کتیبه‌ای منقوش که اغلب بخشی از دو ستون را شامل می‌شود، با قلمی درشت‌تر نوشته شده‌ است.

معرفی نخستین شاهنامه چاپ سنگی مصور ایران
این استاد دانشگاه گفت: سومین نسخه شاهنامه چاپ سنگی مصور دنیا و نخستین در ایران، سال 1267 قمری در چاپخانه حاجی عبدالمحمد رازی در تهران به چاپ رسیده که از آن با شماره ثبت 11161 در کتابخانه رضوی نگهداری می‌شود.مراحل تولید این اثر با الگوبرداری متنی از نسخه شاهنامه چاپ سال 1262 قمری انجام شده است.وی با اشاره به اینکه این شاهنامه به فرمایش حاجی محمدحسین تاجر تهرانی با کتابت مصطفی قلی بن محمد هادی سلطان کجوری منتشر شده، تصریح کرد: این نسخه چاپ سنگی به 58مجلس تصویر اثر میرزا علی‌قلی خویی، برجسته‌ترین و بزرگ‌ترین تصویرپرداز کتاب‌های چاپ سنگی در دوره قاجار مزین است.
لعل‌‌شاطری درباره مشخصات ظاهری اثر افزود: جلد این شاهنامه مصور، به‌طور کامل مرمتی (گالینگور زرشکی) و فاقد آرایه تزئینی است.
 کاغذ این نسخه نیز از نوع فرنگی به رنگ نخودی مایل به نباتی و هر صفحه دارای چهار ستون است که اشعار به‌خط نستعلیق درون آن‌ها قرار گرفته و توسط جدولی دو خطی، احاطه شده‌ است.وی ادامه داد: همچنین عناوین هر داستان اثر درون کتیبه‌ای ساده که اغلب بخشی از دو ستون را شامل می‌شود، با قلمی درشت‌تر نوشته شده ‌است.
این پژوهشگر همچنین گفت: نسخه‌های چاپ سنگی بدون رنگ و جلد در چاپخانه منتشر می‌شدند، سپس براساس سلیقه و تمکن مالی خریدار نسخه، جلد آن انتخاب می‌شده است.
 همچنین رنگ‌گذاری به سلیقه صاحبان کتاب‌های چاپ سنگی بوده است، به عبارتی اصطلاح چاپ سنگی مصور رنگی به این معنا نبوده که اثر، رنگی چاپ می‌شده است.وی در این مراسم، مطالبی نیز با محوریت نخستین چاپ‌های شاهنامه در دنیا، چگونگی ورود و رواج صنعت چاپ سنگی در ایران و الگوبرداری بصری در نسخه‌های چاپ سنگی بیان کرد. لعل‌شاطری همچنین در ادامه به پرسش‌های تنی چند از حاضران، پاسخ داد.